Đang tải...

Chống xói lở sông Ô Lâu đoạn qua làng cổ Phước Tích: Cần thiết nhưng phải đúng luật!

VH- Làng cổ Phước Tích (xã Phong Hòa, Phong Điền, Thừa Thiên-Huế) là di tích lịch sử văn hóa quốc gia đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức.

Không chỉ nhiều ngôi nhà cổ độc đáo về nghệ thuật kiến trúc bị xuống cấp nghiêm trọng mà việc xói lở bờ sông Ô Lâu đoạn qua làng cổ đang trong tình trạng báo động. Để giữ làng, UBND huyện Phong Điền đã thực hiện việc xây kè ven sông Ô Lâu. Tuy nhiên, trong cách làm vẫn còn bất cập. 

Dân làng vui mừng

Những ngày cuối tháng 8.2013, người dân làng cổ Phước Tích cứ gặp nhau là “khoe” chuyện bờ kè mới được xây dựng ven sông bọc quanh làng. Họ mừng vì sau bao nhiêu năm mong đợi mới có dự án về thực hiện để “bọc” cho làng khỏi bị “thủy thần” xâm lấn.

Bà Hoàng Thị Nữ, người làng Phước Tích lấy chồng ở địa phương khác trở về làng đúng dịp bờ kè vừa xây dựng xong, tỏ ra rất vui mừng khi nói, “tui đã nghe người thân kể, nhưng tận mắt chứng kiến bờ kè ven sông mới thấy lòng vui chi lạ. Tui mừng một, chứ người ở làng đây mừng mười”.

Ông Hoàng Tấn Minh, Trưởng thôn Phước Tích cho biết đã nhiều năm nay người dân trong làng ao ước có được bờ kè dọc sông để mùa mưa bão, lũ lụt không còn sợ bị xâm thực nữa. Nhưng tiền túi thì không có khả năng để làm nên khi có dự án về, ai cũng vui mừng. Nhiều người có diện tích đất, cây trồng ven sông cũng tự nguyện hiến tặng, không đòi hỏi đền bù. Chính vì thế bờ kè dọc làng hoàn thành rất nhanh trước mùa lũ năm nay.

* Nên phục hồi lại 3 bến nước đã bị lấp
* Chống xói lở di tích quốc gia khi chưa có ý kiến Bộ VHTTDL là chưa đúng Luật DSVH 

Trước khi xây dựng bờ kè, đoạn ven sông Ô Lâu qua làng cổ Phước Tích bị sạt lở rất nặng, nhất là ở đoạn đình làng, miếu đôi, và có đoạn đường đi cũng đã bị xâm thực. Đặc biệt, nhà bà Lê Thị Tý bị sông “ngoạm sâu” khiến một phần khu vườn và cây cối bị đổ sập xuống sông. “Mỗi năm, khu vực ven sông bị “lấn” vào khu vực làng từ 1 đến 1,5m. Nếu để như ri thì vài năm nữa sông “ăn” vô tới con đường đi của làng”, ông Minh nói.

Ông Minh cũng xác nhận, nói đốn cây cổ thụ để xây bờ kè là không xác đáng vì đơn vị thi công chỉ đốn tre và vài cây lâu năm nằm ngay vị trí làm bờ kè.

Theo ông, việc làm này chẳng ảnh hưởng gì đến không gian của làng; dự án cũng để lại những khoảng trống để trồng cây xanh và chỉ vài năm nữa là không gian ven bờ kè sẽ đẹp hơn trước.

Nhiều người dân trong làng cũng cho biết rất an tâm và vui mừng khi bờ kè đã hoàn thành trước mùa mưa bão. “Muốn bảo tồn nhà cổ, làng cổ thì trước hết phải đảm bảo sự an toàn cho làng đã. Xây bờ kè là điều cần thiết”, một người dân nói.

Nên phục hồi lại 3 bến nước

Muốn bảo tồn nhà cổ, làng cổ thì trước hết phải đảm bảo sự an toàn cho làng đã. Xây bờ kè là điều cần thiết.(Một người dân làng cổ Phước Tích)

Do không tính toán kỹ về yếu tố văn hóa nên khi thực hiện xây kè, đơn vị thi công đã lấp 3 bến nước (trong số 12 bến) của làng. Ông Hoàng Tấn Minh cho biết các bến nước bị lấp là bến Cầu, bến Lò và bến Miếu Vua, trong đó 2 bến nước đã bị sạt lở và gần như hoang phế, không còn dấu tích. “Người dân cũng có xin Ban quản lý dự án dựng lại các bến này để đủ 12 bến như thời xưa của làng, nhưng họ nói không làm được vì trong bản thiết kế chi tiết không có hạng mục này. Điều này chúng tôi cũng thông cảm được!”, ông Minh cho biết.

Ông Nguyễn Đại Vui, Chủ tịch UBND huyện Phong Điền cho biết, việc xây dựng kè chống xói lở dọc sông Ô Lâu được người dân hết sức quan tâm. Dự án thực hiện trên chiều dài 9km qua các xã Phong Hòa, Phong Bình, Phong Thu.

Riêng đoạn qua làng cổ Phước Tích dài 1,5km. “Có nhiều đoạn dọc sông bị sạt lở rất nghiêm trọng, như đoạn xã Phong Bình, Phong Thu có nhà dân đã bị sạt lở rồi. Đáng lẽ thực hiện những chỗ này trước nhưng chúng tôi đã ưu tiên cho làng cổ. Nhà dân hư thì làm lại được chứ làng cổ mà mất thì còn gì nữa”, ông Vui nói.

Cũng theo ông Vui, trước đó việc sạt lở ở làng cổ Phước Tích rất nghiêm trọng. Để khắc phục, UBND huyện cũng đã từng lấy kinh phí của công tác khắc phục lũ lụt để kè giữ đất tại khu vực gần lò gốm của làng nhưng qua một thời gian vẫn chưa được an toàn. “Còn chuyện xây kè năm nay, có người nói rằng đơn vị thi công đã chặt cây cổ thụ thì oan lắm. Chỉ có mấy cây tre, một cây cừ và cây bông gòn lâu năm chứ không phải cổ thụ”, ông Vui khẳng định. 

Ban Quản lý dự án không có thành viên ngành văn hoá là bất cập

Nhà dân hư thì làm lại được chứ làng cổ mà mất thì còn gì nữa… Quan điểm của huyện Phong Điền là làm kè để bảo vệ làng cổ, chứ làm mà phá làng thì làm làm chi.
(Ông NGUYỄN ĐẠI VUI, Chủ tịch UBND huyện Phong Điền)

Cũng ông Vui cho biết khi lập dự án này, huyện đã có văn bản gửi Sở VHTTDL tỉnh Thừa Thiên-Huế và Sở cũng đã báo cáo đến Bộ VHTTDL xin ý kiến.

Tháng 11.2011, Bộ VHTTDL đã có văn bản trả lời và yêu cầu: Hồ sơ thiết kế cơ sở chống xói lở bờ sông Ô Lâu đoạn qua làng cổ Phước Tích cần được nêu và phân tích kỹ hơn nữa hiện trạng cảnh quan dọc bờ sông Ô Lâu, đồng thời bổ sung bản vẽ mặt bằng, mặt cắt, mặt đứng hiện trạng bờ sông…; lấy ý kiến của người dân làng cổ Phước Tích về phương án chống xói lở, khi nhận được văn bản này, huyện Phong Điền đã thực hiện và có công văn thứ 2 gửi Bộ VHTTDL. “Khu vực làm bờ kè là thuộc khu vực 2 của di tích, và chúng tôi luôn xác định làm gì thì vẫn tuân thủ nguyên tắc bảo tồn di sản.

Quan điểm của huyện Phong Điền là làm kè để bảo vệ làng cổ, chứ làm mà phá làng thì làm làm chi”, ông Nguyễn Đại Vui bày tỏ. Xây dựng bờ kè ven sông Ô Lâu đoạn qua di tích lịch sử văn hóa quốc gia làng cổ Phước Tích là cần thiết để chống xâm thực, xói lở, ảnh hưởng đến cảnh quan, không gian của làng.

Tuy nhiên, đây là di tích quốc gia, vì thế các cấp chính quyền, cơ quan chức năng phải tuân thủ các quy định của Luật Di sản văn hóa. Việc UBND huyện Phong Điền cho phép triển khai xây dựng bờ kè đoạn qua làng cổ Phước Tích khi chưa có ý kiến thỏa thuận của cơ quan có thẩm quyền về VHTTDL là chưa thực hiện đúng quy định của Luật Di sản văn hóa.

Liên quan đến vấn đề này, Thanh tra Sở VHTTDL Thừa Thiên- Huế đã có buổi khảo sát và làm việc tại làng cổ Phước Tích. Trao đổi với P.V Báo Văn Hóa, ông Nguyễn Văn Thắng, Chánh Thanh tra Sở VHTTDL cho rằng việc xây dựng bờ kè là mục đích tốt để bảo vệ làng cổ; nhưng khi thành lập Ban Quản lý dự án kè ở đoạn qua làng cổ Phước Tích, huyện Phong Điền thì chỉ căn cứ vào Luật Xây dựng, Luật Đầu tư chứ không có Luật Di sản văn hoá. Ban Quản lý dự án cũng không có thành viên nào là cán bộ ngành văn hóa nên việc quản lý di sản không được quan tâm mà chỉ quan tâm đến vấn đề xây dựng.

Đây là một bất cập tại dự án xây kè qua làng cổ Phước Tích nói riêng và cũng là thực trạng chung khi xây dựng các thiết chế văn hóa tại các địa phương. Theo ông Thắng, Ban Quản lý dự án nên phục hồi lại 3 bến nước đã bị lấp để người dân vui mừng và trả lại nguyên vẹn cho di tích; đặc biệt bến Lò - nằm gần lò gốm của làng để du khách tham quan. Và khi trồng cây lại dọc bờ kè thì nên tham khảo ý kiến của người dân địa phương, và tốt nhất nên trồng cây bản địa.

Thùy An
Theo baovanhoa.com.vn
Scroll To Top