Đang tải...

Festival Huế - hồn quê trầm tích

(Cadn.com.vn) Ngày 4/6/2010 -  Tôi vốn thích ngồi ngẫm nghĩ một mình, sợ đám đông. Thế mà suốt 5 kỳ Festival Huế từ năm 2000 - 2008, lần nào tôi cũng đeo phù hiệu báo chí “chạy sô” hết điểm diễn này đến lễ hội khác. Không ai tài nào xem hết tất cả các lễ hội. Huế là Kinh đô nước Việt một thời, mang chứa một trầm tích văn hóa dân tộc đủ để thu hút đối tác nước ngoài trong các Festival định kỳ 2 năm một lần. Festival Huế là lễ hội, là liên hoan văn hóa quốc tế, nhiều cái mới lạ lắm, không xem cũng uổng...
Đi trong không gian Huế, một điều dễ cảm nhận là những ngày Festival lung linh một hồn quê trầm tích lắng đọng trong cây trong lá, trong từng dáng người trên phố. Tại phòng triển lãm Thư pháp chữ Hán 40 bài thơ Trung đại tiêu biểu về Huế trong Festival Huế 2008, tôi thấy nhà thơ, nhà thư pháp trẻ dòng hoàng tộc Nguyễn Phước Hải Trung mặc áo dài khăn đóng đi giới thiệu từng bài thơ với du khách, rồi ngồi quệt bút lông mực nho cho chữ như một ông đồ xưa.
Vẫn còn đó nét quốc phục Việt thân quen như cây đa bến nước muôn đời, thứ quốc phục mà các nhà thiết kế thời trang chọn để cách điệu cho bộ lễ phục của 21 nguyên thủ quốc gia và vùng lãnh thổ trong Hội nghị Thượng đỉnh APEC Hà Nội cuối năm 2006. Lễ phục khăn đóng áo dài hiện vẫn rất thịnh hành ở các làng quê nước ta, nhất là Huế- miền Trung. Khi có “việc làng”, Tết nhất hay lễ ăn hỏi, lễ rước dâu ngày cưới, các bô lão phải khăn đóng áo dài, nếu không sẽ bất thành lễ.
Trang phục cung đình triều Nguyễn cũng là một biến thể của bộ lễ phục cha ông truyền thống ấy. Cho nên khi xem Lễ hội Tế Nam Giao ở các kỳ Festival, hay lễ hội Hoàng đế Quang Trung lên ngôi ở núi Bân trong Festival Huế 2008, nhìn vua quan “hưng bái”,”chước tửu”, nghe nhã nhạc cung đình, tôi bỗng nghĩ đến một tầm văn hóa tâm linh sâu thẳm đang ngự trị trong trời đất Huế. Trong trang phục quốc lễ ấy, con người trở nên đứng đắn hơn, đàng hoàng chững chạc và minh triết hơn chăng?!
Cùng với phục trang khăn đóng áo dài là chiếc áo dài phụ nữ Huế, phụ nữ Việt Nam. Huế là một trong những chiếc nôi của tà áo dài Việt Nam. Tà áo dài là sự thướt tha, uyển chuyển, là sự tinh khiết của tâm hồn phụ nữ Việt, đã trở thành hồn quê lưu truyền. Áo dài đã trở thành thương hiệu Việt Nam chinh phục thế giới. Nên Festival nào cũng có chương trình Lễ hội áo dài, thế mà luôn luôn hấp dẫn, thu hút người xem đông nghẹt. Festival 2010 này, Lễ hội áo dài với tên gọi “Vọng thiên nhiên" diễn ra trên hồ sen. Vẻ đẹp thanh cao của sen và tà áo dài sẽ làm cho người xem xúc động. Lần này những chất liệu thân thiện với môi trường của Vân Anh và Vikotex như thông điệp của hồn quê gửi đến mọi người.
Ngoài Lễ hội áo dài, trong Festival 2010 này, du khách sẽ được dự chương trình “Đêm Phương Đông” thưởng thức vẻ đẹp lộng lẫy cùng những sắc thái độc đáo của trang phục các dân tộc Châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Mông Cổ, Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam) tại Điện Thái Hòa - Đại Nội, Huế.
Festival 2008, tôi và nhà thơ Nhất Lâm chở nhau xuống làng Thanh Tiên, xã Phú Mậu, Phú Vang bên bờ sông cổ Bao Vinh để dự lễ hội Sắc màu Thanh Tiên. Thanh Tiên là làng nghề hoa giấy từ bao đời nay. Cái làng nhỏ bé ấy mà cũng góp vào Festival Huế một lễ hội mang đậm chất quê dân giã, đậm đà hồn quê, thu hút được đông đảo khách từ phố về xem. Anh bạn của tôi, họa sĩ Thân Văn Huy là cây cọ rất ấn tượng của Huế, nhưng anh lại về vẽ “ẩn dật” trong mảnh vườn và ngôi nhà rường của mình ở Thanh Tiên bên kia đập La Ỷ.
Anh đứng ra tổ chức lễ hội và triển lãm tranh ngay ở vườn nhà mình. Ngắm hoa giấy Thanh Tiên được sắp đặt thành những bồn hoa, lẵng hoa khắp vườn nhà, tôi thấy mình như sống lại thời thơ ấu ở làng cát biển, mấy anh em trai tôi chụm đầu làm hoa giấy mỗi khi Tết về. Hoa giấy mà đẹp như thật là sự kỳ tài của bàn tay người Thanh Tiên. Ở sau nhà họa sĩ Thân Văn Huy có một “hồ hoa sen giấy”. Đó là tác phẩm nghệ thuật sắp đặt rất ám ảnh của anh. Ngắm hoa sen giấy Thanh Tiên màu trắng trinh nguyên sắp đặt dưới hồ sen, bên cạnh là một tác phẩm sắp đặt lạ lùng khác: sắp đặt từ hàng trăm chiếc nông cụ để khều rơm, xây rơm của dân quê bao đời có tên là Sẵn sàng, tôi bỗng thấy lòng mình xốn xang hoài niệm về một vùng quê cổ tích hoang sơ...
Lò rèn ở “Chợ quê ngày hội” (Cầu Ngói Thanh Toàn). 
 Một làng quê nổi tiếng khác ở H. Hương Thủy: làng Thủy Thanh Chánh với di tích Cầu Ngói Thanh Toàn và “Chợ quê ngày hội”. Cầu ngói Thanh Toàn là chiếc cầu có mái giống như Chùa Cầu Hội An. Nghe nói chiếc cầu là do một phụ nữ giàu có hơn trăm năm trước bỏ vốn ra làm để ghi nhớ công ơn của người làng đối với gia đình mình. Chợ quê ngày hội đã được tổ chức 4 kỳ Fetival xung quanh cây cầu có mái này. Du khách say mê nhìn ngắm, quay phim nhiếp ảnh những vật dụng gia đình nhà quê như giỏ bắt cua, oi nơm cá, thúng, mủng, giần sàng, rổ rá, liềm, hái, lưỡi cày, cho đến cái guồng đạp nước, chiếc cối xay lúa, cối giã gạo... Điều lý thú là du khách có thể tham gia vào việc xay lúa, giã gạo, đập đe thợ rèn, hay làm nón, làm thợ mộc...
Hàng ngàn du khách trong nước và quốc tế cũng đổ về làng cổ Phước Tích ở xã Phong Hòa, H. Phong Điền cách Huế gần 40 cây số về phía bắc để tham dự Lễ hội “Hương xưa làng cổ”. Cả làng Phước Tích ở trong những ngôi nhà rường cổ kính, ở dưới vòm lá cổ thụ xanh tốt như một bảo tàng văn hóa, một bảo tàng hồn quê Việt đặc biệt. Dường như mấy trăm năm binh biến, thiên tai khắc nghiệt miền Trung chẳng ảnh hưởng mấy đến làng này! Một làng di sản thuần Huế, thuần Việt nguyên vẹn. Hồn quê Phước Tích Festival 2010 này lại bừng thức. Người ta say mê với những trò chơi văn hóa cũ như đu tiên, kéo co. Về Phước Tích ai cũng muốn tham gia vào việc tự tay nặn một chiếc bình gốm, nấu nồi cơm om bằng niêu đất...
Festival Huế có lẽ chưa đưa lại hiệu quả gì lớn về kinh tế du lịch. Theo suy nghĩ của tôi, gặt hái được lớn nhất từ những ngày Festival là những suy tư và nhận thức về văn hóa. Văn hóa hồn quê trầm tích ngàn năm đã được khơi dậy, như là thước đo những thành công của các lễ hội, và cũng chính là sức mạnh, sức thu hút, sức lan tỏa của Huế. Văn hóa chân quê ấy chính là cội nguồn của sức sống Huế mà ta cần gìn giữ, khơi dậy.
 
Đạo diễn Lê Quý Dương dàn dựng 4 lễ hội tôn vinh văn hóa tại Festival Huế 2010
Với chủ đề “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển”, Festival Huế 2010 diễn ra từ ngày 5 đến 13-6. Cùng với Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế, đạo diễn Lê Quý Dương vinh dự được mời dàn dựng 4 lễ hội tiêu biểu góp phần tôn vinh vẻ đẹp tiềm ẩn văn hóa Huế, xuyên suốt Festival Huế 2010 là: Đêm hoàng cung, Huyền thoại sông Hương, Lễ tế Nam Giao và Hành trình mở cõi. Theo đó, Đêm hoàng cung diễn ra tối ngày 5, 8 và 11-6 tại Đại Nội Huế;  Huyền thoại sông Hương diễn ra tối 6 và 12-6 trên sông Hương; Lễ tế Nam Giao diễn ra tối 9-6 tại Đàn Nam Giao và Hành trình mở cõi- Chương trình “đinh” của Festival Huế 2010 diễn ra tối 10-6 tại Kỳ Đài Huế hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long- Hà Nội. Theo đạo diễn Lê Quý Dương, nét mới của các lễ hội năm nay ngoài việc gìn giữ và khai thác giới thiệu các yếu tố văn hóa đậm đà bản sắc Huế, các chương trình sẽ được kết hợp với những sáng tạo mới lạ để các yếu tố truyền thống được song hành cùng hiện đại, bản sắc dân tộc được nổi bật trong giao lưu quốc tế.
H.Lan

Ngô Minh
Scroll To Top