Đang tải...

Giữ hồn cho Làng cổ - Bài 2: Thử đi tìm lời giải cho làng cổ Phước Tích

Trước nhu cầu bức thiết phải bảo vệ làng cổ, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã quyết định thành lập Ban Quản lý di tích, kiến trúc, nghệ thuật làng cổ Phước Tích. Giữ hồn cho làng cổ Phước Tích là vấn đề đặt ra của không chỉ chính quyền địa phương, các đơn vị, ban, ngành mà của cả người dân.
Bài học từ Đường Lâm

Có người từng ví von “Làng cổ Đường Lâm” (Hà Nội) cũng là một cô gái như Phước Tích. Nhưng cô gái đã qua lứa tuổi đẹp nhất của đời mình. Nghĩa là, Đường Lâm đang bị “trói mình”, bằng những cơ chế chưa hợp lý. Cao trào là khi chính những chủ nhân của làng cổ Đường Lâm xin trả lại danh hiệu di sản.

Chủ nhân làng cổ đang giới thiệu những nét đẹp của Phước Tích cho khách du lịch nội địa

Thực tế ở Đường Lâm đáng để chúng ta phải suy ngẫm, thậm chí giật mình. “Đáng lẽ người dân ở Đường Lâm phải được hưởng lợi từ nguồn kinh phí thu được do bán vé tham quan di tích. Quyền lợi của họ khi đó sẽ gắn với những giá trị của ngôi làng cổ. Việc trả lại danh hiệu chứng tỏ người dân không hài lòng”, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội - Đào Trọng Thi nêu quan điểm về những bức xúc của người dân làng cổ Đường Lâm.

Rồi nữa, gần chục năm nay, người dân làng cổ vẫn phải sống trong cảnh chật chội, khổ sở vì mục tiêu bảo vệ di sản. Và mâu thuẫn này xem chừng vẫn khó tháo gỡ khi mâu thuẫn giữa yêu cầu bảo tồn và phát triển, phục vụ cuộc sống dân sinh chưa được giải quyết. Trước thực trạng đó, Bí thư Thành ủy Hà Nội Phạm Quang Nghị trực tiếp gặp gỡ và xin lỗi người dân làng cổ Đường Lâm về việc chậm giải quyết những bức xúc. Giải pháp và bài học được rút ra là: “Chính quyền cần tạo ra những cơ chế thuận lợi hơn trong việc cấp phép xây dựng, từ kiểu dáng nhà ở cho người dân làng cổ đến thủ tục. Cơ chế ở đây đi liền với vấn đề công khai, công bằng trong việc sử dụng nguồn thu từ bán vé tham quan di tích”.

Những người làm công tác bảo tồn di sản thực ra cũng đã ít nhiều có kinh nghiệm trong việc xây dựng cơ chế bảo tồn ở phố cổ Hội An (Quảng Nam). Tất nhiên, cũng phải ứng dụng như thế nào cho phù hợp với điều kiện của Hà Nội. “Hội An đã làm được, thì không lý do gì Hà Nội không làm được. Mà Hội An thì còn quy mô hơn Đường Lâm rất nhiều”, ông Đào Trọng Thi quả quyết.

Đó cũng là kinh nghiệm và bài học để những người làm công tác bảo tồn văn hóa di sản ở Thừa Thiên Huế suy ngẫm khi xây dựng và bảo tồn văn hóa ở làng cổ Phước Tích.

Để giữ hồn làng cổ

Phải khẳng định, Ban Quản lý di tích, kiến trúc, nghệ thuật làng cổ Phước Tích ra đời là động lực, “chất keo” kết dính người dân làng cổ với du khách trong và ngoài nước. Dù mới thành lập, nhưng Ban quản lý đã tích cực để liên kết với các lữ hành du lịch, xây dựng chương trình để “kéo” du khách đến với làng cổ. Có Ban quản lý, người dân làng cổ “yên tâm hơn”, phấn khởi hơn, tích cực hơn để làm du lịch. Theo lý giải của những chủ nhân làng cổ: “Được sự hướng dẫn cách làm du lịch của cán bộ Ban quản lý, chúng tôi đỡ lúng túng, bỡ ngỡ hơn khi giao tiếp, đón khách đến tham quan”.

Đánh giá về những kết quả bước đầu ở làng cổ, ông Nguyễn Hồng Thắng, Giám đốc Ban Quản lý di tích, kiến trúc, nghệ thuật làng cổ Phước Tích cho biết: “Sự liên kết với các hãng lữ hành du lịch, xây dựng chương trình tua tuyến tham quan hợp lý, nhằm thu hút khách du lịch đến với làng cổ hết sức quan trọng. Hiện có 3 chủ nhân của làng cổ tổ chức được chương trình đón du khách lưu trú qua đêm. Thời gian tới, sẽ tiếp tục có thêm 7 chủ nhân nữa làm công việc này. Đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, là chủ nhân các làng cổ cũng đã được thành lập và đi vào hoạt động, chuyển tải những nét đẹp độc đáo nhất của làng cổ đến với du khách gần xa”.

Hiện ngôi nhà rường cổ rất có giá trị của bà Lương Thị Hén đã và đang trong quá trình nâng cấp, trùng tu để xây dựng thành “điểm nhấn” của loại hình dịch vụ lưu trú nhà dân. Hệ thống đường ô bàn cờ khắp làng cổ là điều kiện lý thú để khách du lịch đạp xe rong ruổi quanh làng. Đặc biệt, xây dựng kè chống xói lở dọc sông Ô Lâu cũng chính là một trong những “điểm nhấn” tô đẹp thêm cho làng cổ, với loại hình du thuyền trên sông. Tuy nhiên, quá trình xây dựng kè đã có một số ý kiến khác nhau. Ý kiến cho rằng, đơn vị xây kè đã chặt luôn những cây cổ thụ, lấp 3 bến nước, phá vỡ cảnh quan ở làng cổ Phước Tích.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Đại Vui, Phó Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Phong Điền khẳng định: “Công trình là việc làm cấp thiết, nhằm chống sạt lở cho làng cổ. Nếu không bê tông, mưa lũ sẽ xâm thực, đe dọa đến làng cổ. Những cây bị chặt không phải là cây cổ thụ mà được trồng khoảng hơn chục năm, nằm sát bờ kè. Để giảm tình trạng bê tông hóa, phương án đưa ra là trồng cỏ ở những ô nhỏ của tấm lát bê tông và dọc bồn hoa để tạo mảng xanh. Việc phục hồi lại 3 bến nước cũng đã được tính đến để bảo tồn những gì mà làng cổ đã có”.

Ban Quản lý di tích, kiến trúc, nghệ thuật làng cổ Phước Tích cũng như UBND huyện Phong Điền đã và đang nghiên cứu để cải tạo, xây dựng các khu vui chơi giải trí và tổ chức các dịch vụ du lịch như hệ thống nhà hàng, bơi thuyền, câu cá, múa rối nước... tại làng cổ. Mục tiêu đặt ra, việc đầu tư phát triển du lịch nơi đây luôn gắn liền với việc bảo vệ, tôn tạo tài nguyên môi trường, bảo tồn được các giá trị về tự nhiên, văn hóa, xã hội và có mối quan hệ chặt chẽ với việc phát triển du lịch của các địa phương trong vùng. Nhất là các làng nghề trong chuỗi sản phẩm du lịch gắn liền với Phước Tích và các đơn vị hoạt động kinh doanh du lịch trong cả nước. Ngoài việc đón khách đến tham quan, các làng nghề trong chuỗi sản phẩm du lịch gắn liền với Phước Tích như làng nghề điêu khắc Mỹ Xuyên, làng nghề đan đệm bàng Phò Trạch… việc bảo tồn và phát triển làng nghề, sản xuất các mặt hàng lưu niệm phong phú để phục vụ du khách. Đó là điều kiện thuận lợi để Phước Tích trỗi dậy một cách mạnh mẽ.

Các tổ chức quốc tế như SNV (Hà Lan), Viện Di sản Bỉ, JICA (Nhật Bản)… đã triển khai các dự án về trùng tu di tích, phục hồi nghề gốm, đầu tư cơ sở hạ tầng, quảng bá, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ về du lịch… Gần đây, đại diện tổ chức ngân hàng phát triển châu Á (ADB) đã khảo sát và hứa hẹn hỗ trợ dự án về phát triển nguồn rau sạch ở Phước Tích để phục vụ du lịch.


Hy vọng, với sự quan tâm đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức quốc tế sẽ tạo cho Phước Tích những cơ hội mới trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa làng cổ, đẩy mạnh phát triển du lịch. Để “nàng công chúa ngủ trong rừng” thực sự tỉnh giấc.
 
Bài, ảnh: Anh Phong
Theo baothuathienhue.vn
Scroll To Top