Đang tải...

Phát triển du lịch cộng đồng ở VN: Phát huy vai trò cộng đồng qua du lịch di sản.

Người dân hiếm hoi mới được hưởng lợi và ngành Du lịch không tự chủ trong phát triển du lịch, đó là thực trạng trong phát triển du lịch cộng đồng hiện nay. Do đó, phát triển du lịch cộng đồng thời gian tới ở Việt Nam chủ yếu dựa trên văn hóa, di sản sẽ dành quyền lợi cho chính cộng đồng bản địa thông qua du lịch di sản.

Người dân và ngành Du lịch không tự chủ

“Mặc dù mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, có khả năng tác động mạnh đến các ngành kinh tế khác, có đóng góp lớn trong công tác tạo việc làm trong xã hội nhưng người dân không phải lúc nào cũng được hưởng lợi ích này do ngành Du lịch không tự chủ. Việc phát triển du lịch chủ yếu do các ngành khác nắm giữ vai trò chủ đạo”- đây là những nhận định do Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đưa ra.

Ông Ando Katsuhiro- chuyên gia phát triển du lịch của JICA nhận xét: “Ở Việt Nam, các công ty du lịch đổ dồn vào khai thác du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa nhưng người dân bản địa hầu như không được hưởng lợi gì”.

JICA dự kiến sẽ hợp tác với Việt Nam trong việc thúc đẩy phát triển “du lịch tự chủ bền vững”, trong đó các cộng đồng địa phương, ngành Du lịch nắm giữ vai trò chủ đạo trong phát triển du lịch.

Một dự án lớn được thực hiện từ năm 2010 đến 2020 tại Việt Nam nhằm mang lại lợi ích cho cộng đồng, cải thiện đời sống của người dân nông thôn, đồng bào vùng sâu, vùng xa khi phát triển du lịch cộng đồng.

Ông Ando Katsuhiro cho biết: “Giai đoạn này, dự án được triển khai ở 3 miền, những điểm đến đã có sẵn các yếu tố văn hóa, di sản, cộng đồng dân cư ổn định. Dự án sẽ tập trung vào việc bảo tồn di sản và phát huy các tài nguyên du lịch; thổi sức sống vào ngành Du lịch cộng đồng; trong khi đó, hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường và kinh tế xã hội”.

Từ nay đến năm 2014, JICA và Tổng cục Du lịch (Bộ VHTTDL) đã chọn 3 ngôi làng cổ ở Việt Nam là Đường Lâm (Hà Nội), Phước Tích (Thừa Thiên-Huế), Đông Hiệp Hòa (Tiền Giang) để triển khai “Dự án hỗ trợ phát huy vai trò của cộng đồng trong phát triển bền vững tại Việt Nam qua du lịch di sản”.

Ở những làng cổ này, các di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh, mỹ thuật thủ công, âm nhạc, lễ hội, đời sống cộng đồng sẽ là yếu tố chính để phát triển du lịch. Thông qua việc tạo dựng các ngành công nghiệp du lịch, phát triển nghề thủ công, kinh doanh tại cộng đồng và phát triển công nghiệp nông thôn, người dân sẽ xây dựng thương hiệu cho sản phẩm du lịch và dịch vụ ở địa phương mình, tôn trọng vốn hiểu biết của địa phương, quảng bá sản phẩm.

Chia sẻ lợi ích doanh nghiệp du lịch và cộng đồng

Hàng chục hộ dân ở làng cổ Đường Lâm hiện đang khai thác du lịch cộng đồng, mang lại thu nhập khá. Tuy nhiên, quá trình phát triển tại di tích làng cổ vẫn còn nhiều tồn tại như dịch vụ, sản phẩm du lịch thiếu, đội ngũ hướng dẫn viên bán chuyên nghiệp, khách du lịch còn đi thăm tự phát, thiếu hướng dẫn viên thạo ngoại ngữ, vệ sinh môi trường còn nhiều bất cập.

Ở Đông Hiệp Hòa, du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái đang là chủ đạo với các sản phẩm đi thuyền tham quan chợ nổi Cái Bè; thăm vườn cây trái đặc sản xoài cát Hòa Lộc, bưởi lông Cổ Cò; tham quan nhà cổ ông Cai Huy, ông Ba Đức, ông Kiệt; đi tour xe đạp tham quan miền quê, cánh đồng, sinh hoạt, lao động và nghỉ tại nhà dân...

Làng cổ Phước Tích nhiều tham vọng hơn với việc bảo tồn nhà cổ với kiến trúc có từ nhiều trăm năm, khôi phục nghề gốm ở Phước Tích và nâng cao đời sống người dân qua phát triển du lịch cộng đồng. Sở VHTTDL Thừa Thiên-Huế đề xuất thành lập câu lạc bộ lữ hành có trách nhiệm để quản lý tốt hơn các tác động của du lịch đồng quê đối với môi trường, xã hội và văn hóa; chia sẻ lợi ích công bằng giữa các công ty lữ hành và cộng đồng...

Phát triển du lịch cộng đồng có cơ hội mang lại nguồn thu nhập lớn, tác động đến sự phát triển của các ngành khác, tăng thu thuế và thu nhập cho các hộ gia đình tại địa phương, tăng lợi nhuận của doanh nghiệp tư nhân; phát triển hạ tầng du lịch, cung cấp điện nước ổn định; khám phá văn hóa truyền thống và phong tục địa phương; tăng cường hiểu biết giữa các quốc gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia du lịch cũng cảnh báo: “Các công ty lớn ở nước ngoài hoặc các thành phố lớn phát triển theo hình thức tận dụng quá mức, giá cả tăng, phân hóa giàu- nghèo càng rõ nét; số lượng khách du lịch tăng quá nhanh, cơ sở hạ tầng không đáp ứng kịp, thiếu điện nước, tắc nghẽn giao thông, rối loạn phát triển, xuất hiện kinh doanh tình dục hoặc tổ chức tội phạm; văn hóa truyền thống và phong tục thay đổi theo hướng tiêu cực do thanh niên và người dân bản địa tiếp xúc với văn hóa nước ngoài...”.

Hiện tại, những địa bàn có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, đặc biệt về văn hóa truyền thống nhưng cuộc sống cộng đồng còn nhiều khó khăn như địa bàn miền núi Tây Bắc (văn hóa dân tộc Thái, Mường, Dao, Mông...), Tây Nguyên (không gian cồng chiêng và văn hóa dân tộc Ba Na, Ê Đê...), Duyên hải Nam Trung Bộ với các di sản văn hóa thế giới, văn hóa Chăm và đồng bằng sông Cửu Long (văn hóa sông nước)...

“Việc nghiên cứu, khai thác các giá trị văn hóa làng quê gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa và cộng đồng để phát triển những sản phẩm du lịch văn hóa đậm bản sắc dân tộc, hấp dẫn và có sức cạnh tranh để thu hút khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế nhiều hơn nữa, tạo cơ chế để người dân tham gia làm du lịch, hưởng lợi từ kinh doanh du lịch sẽ được đẩy mạnh trong kế hoạch phát triển du lịch Việt Nam thời gian tới” - ông Phạm Trung Lương, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển du lịch nhấn mạnh./.

Theo cinet
Scroll To Top